Zaufany Psycholog / Psychologia w pigułce / Psycholodzy i teorie

Słynni psycholodzy i teorie psychologiczne

Najważniejsze postacie i idee w historii psychologii: od Freuda i piramidy Maslowa po Kahnemana i Kępińskiego. Kim byli, co zaproponowali i co z tego zostało w dzisiejszej nauce.

Spis treści

Teorie psychologiczne
Słynni psycholodzy
Jak czytać klasyczne teorie?
Najczęstsze pytania

Teorie psychologiczne

Klasyczne koncepcje, które opisują, jak ludzie myślą, czują i czego potrzebują.

1943Piramida MaslowaPięć grup potrzeb od fizjologii po samorealizację i spór o to, czy tworzą piramidę.1957Dysonans poznawczyNieprzyjemne napięcie, gdy myśli i zachowania sobie przeczą, oraz sposoby jego rozładowania.1990Inteligencja emocjonalnaZdolność rozpoznawania i regulowania emocji: trzy modele, popularność i spór o trafność pomiaru.1920-1923Id, ego i superegoFreudowski model trzech instancji psychiki i wewnętrznego konfliktu między popędem, rzeczywistością i sumieniem.XX wiekLogoterapiaPsychoterapia Viktora Frankla oparta na poszukiwaniu sensu życia, także w cierpieniu.1916-1919Archetypy Junga i nieświadomość zbiorowaUniwersalne wzorce psychiki, które według Junga kształtują sny, mity i symbole.XX wiekKompleks niższości (Alfred Adler)Utrwalone poczucie bycia gorszym od innych i droga, którą opisał Adler.1969Teoria przywiązania (Bowlby, Ainsworth)Teoria o tym, jak wczesna więź z opiekunem kształtuje rozwój emocjonalny i społeczny.1964Teoria dezintegracji pozytywnejPolska teoria rozwoju osobowości, w której kryzysy i napięcie bywają drogą do wzrostu.

Słynni psycholodzy

Badacze i terapeuci, których prace ukształtowały współczesną psychologię i psychoterapię.

1856-1939Zygmunt FreudTwórca psychoanalizy: wolne skojarzenia, analiza snów i teoria nieświadomości.1905-1997Viktor FranklAustriacki psychiatra, twórca logoterapii i autor książki o poszukiwaniu sensu.1875-1961Carl Gustav JungSzwajcarski psychiatra, twórca psychologii analitycznej i teorii archetypów.1900-1980Erich FrommNiemiecko-amerykański psychoanalityk i psycholog społeczny, autor „Ucieczki od wolności”.1934-2024Daniel KahnemanPsycholog i laureat Nobla z ekonomii, współtwórca teorii perspektywy i badań nad heurystykami.1870-1937Alfred AdlerAustriacki lekarz, twórca psychologii indywidualnej i pojęcia kompleksu niższości.1918-1972Antoni KępińskiKrakowski psychiatra, twórca koncepcji metabolizmu informacyjnego i psychiatrii aksjologicznej.1902-1987Carl RogersTwórca terapii skoncentrowanej na kliencie i jeden z ojców psychologii humanistycznej.1925-2021Albert BanduraTwórca teorii społecznego uczenia się i pojęcia poczucia własnej skuteczności.1896-1980Jean Piaget i stadia rozwoju poznawczegoSzwajcarski psycholog, który opisał cztery stadia rozwoju poznawczego dziecka.1885-1952Karen HorneyNiemiecka psychoanalityczka, autorka koncepcji lęku podstawowego i krytyczka poglądów Freuda.1921-2021Aaron BeckPsychiatra, który stworzył terapię poznawczą i skalę depresji Becka.1902-1994Erik Erikson i etapy rozwojuPsychoanalityk dziecięcy, autor ośmiu etapów rozwoju psychospołecznego.ur. 1942Martin SeligmanTwórca teorii wyuczonej bezradności i promotor psychologii pozytywnej.1882-1960Melanie KleinPsychoanalityczka, pionierka analizy dzieci i teorii relacji z obiektem.1896-1934Lew WygotskiRosyjski psycholog, autor strefy najbliższego rozwoju i teorii społecznego pochodzenia umysłu.

Jak czytać klasyczne teorie?

Wiele słynnych koncepcji powstało w czasach, gdy psychologia dopiero uczyła się metod badawczych. Część z nich, jak psychoanaliza czy piramida potrzeb, bardziej inspiruje niż daje się sprawdzić w eksperymencie. Inne, jak teoria przywiązania czy prace Kahnemana, opierają się na rozbudowanych badaniach.

Dlatego przy każdej postaci i teorii jest osobna sekcja o krytyce oraz lista źródeł. Pozwala to oddzielić to, co dobrze udokumentowane, od tego, co z czasem stało się popularnym uproszczeniem.

Najczęstsze pytania

Kto jest uważany za ojca psychologii?

Za twórcę psychologii jako osobnej nauki zwykle uznaje się Wilhelma Wundta, który założył pierwsze laboratorium psychologiczne. W potocznym rozumieniu tym mianem często określa się też Zygmunta Freuda, twórcę psychoanalizy.

Czym różni się psychologia od psychoanalizy?

Psychologia to cała nauka o zachowaniu i procesach psychicznych. Psychoanaliza to jeden z jej nurtów, zapoczątkowany przez Freuda, który kładzie nacisk na nieświadome procesy i doświadczenia z dzieciństwa.

Czy dawne teorie psychologiczne są nadal aktualne?

Niektóre tak, choć często w zmienionej formie. Inne zachowały głównie znaczenie historyczne. Warto czytać je razem z późniejszą krytyką i wynikami nowszych badań.

Teoria w praktyce

Wiele z tych idei żyje dziś w gabinetach psychologów i psychoterapeutów. Na liście są specjaliści z całej Polski, także online.

Znajdź specjalistę Testy psychologiczne