W skrócie
KtoCarl Gustav Jung
Lata życia1875-1961
GdzieSzwajcaria (Zurych, Küsnacht)
Obszar pracyNieświadomość zbiorowa, archetypy, typy psychologiczne
Życie i droga zawodowa
Carl Gustav Jung urodził się w 1875 roku w Kesswil w Szwajcarii, w rodzinie pastora. Studia medyczne ukończył w Bazylei, a w 1900 roku rozpoczął pracę w klinice psychiatrycznej Burghölzli w Zurychu jako asystent Eugena Bleulera. W latach 1904-1905 prowadził tam badania nad eksperymentem skojarzeniowym, których wyniki przyniosły mu sławę, zwłaszcza w USA. W 1909 roku, razem z Freudem, otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Clarka, po czym zrezygnował z pracy w klinice i otworzył prywatną praktykę w Küsnacht.
Od 1907 roku Jung współpracował z Zygmuntem Freudem, który widział w nim następcę i powierzył mu funkcję przewodniczącego Międzynarodowego Towarzystwa Psychoanalitycznego (w latach 1910-1913). Jung nie podzielał jednak przekonania Freuda o dominującej roli motywów seksualnych. Polska Wikipedia datuje zerwanie ze względu na książkę o libido na 1913 rok, a anglojęzyczne źródło o Adlerze na 1914 rok. Po zerwaniu Jung przeżył kryzys psychiczny, a prywatny dziennik, nazwany „Liber Novus”, został wydany jako „Czerwona Księga” dopiero w 2009 roku. W 1921 roku opublikował „Typy psychologiczne”. Zmarł w 1961 roku w Küsnacht.
Najważniejsze idee i prace
Jung opisał psychikę jako układ, w którym obok świadomości działa nieświadomość, w tym nieświadomość zbiorowa. Do jego najbardziej znanych pojęć należą archetypy, nieświadomość zbiorowa, kompleks, synchroniczność oraz ekstrawersja i introwersja. Za centralne pojęcie psychologii analitycznej uważał indywiduację, czyli trwający całe życie proces różnicowania się jaźni z elementów świadomych i nieświadomych, który uznawał za główne zadanie rozwoju człowieka.
Jung analizował sny, fantazje, mity i symbolikę alchemii. Według angielskiej Wikipedii jego terapia amerykańskiego biznesmena Rowlanda Hazarda w 1926 roku, oparta na przekonaniu, że alkoholicy mogą wyzdrowieć dzięki „żywemu doświadczeniu duchowemu”, odegrała ważną rolę w ciągu zdarzeń, który doprowadził do powstania Anonimowych Alkoholików.
Krytyka i kontrowersje
Zastrzeżenia wobec Junga dotyczą kilku obszarów. Amerykański historyk psychologii Richard Noll zarzucał, że Jung był raczej założycielem kultu niż naukowcem, a francuski badacz sztuki afrykańskiej twierdził, że teoria archetypów jest pozbawiona podstaw naukowych. Psychiatra Anthony Storr wskazywał u Junga cechy charyzmatycznego guru, między innymi uogólnianie subiektywnych doświadczeń. Test MBTI, oparty na jego typologii, jest według angielskiej Wikipedii uważany za pseudonaukę i nie jest szeroko akceptowany przez badaczy psychologii.
Kontrowersje budzą też wypowiedzi z lat trzydziestych XX wieku. W 1933 roku Jung został prezydentem Międzynarodowego Ogólnolekarskiego Towarzystwa Psychoterapii, a w 1934 roku pisał o narodowym socjalizmie jako „wielkim zjawisku”. Jednocześnie bronił żydowskich lekarzy, a po wojnie przyznał rabinowi Leo Baeckowi, że popełnił błędy w postawie wobec Żydów.
Dlaczego wciąż się o tym mówi?
Jung rozszerzył psychologię głębi o wymiar kulturowy i symboliczny. Pojęcia introwersji i ekstrawersji weszły do języka potocznego i psychologii osobowości, a jego model typów psychologicznych dał początek popularnym kwestionariuszom, takim jak MBTI, choć sam test nie ma w nauce silnego poparcia. Prace Junga wpłynęły na psychiatrię, antropologię, literaturę, filozofię i religioznawstwo.
W psychoterapii jego tradycję kontynuuje terapia jungowska, w której pracuje się ze snami, symbolami i procesem indywiduacji. Według angielskiej Wikipedii Jung bywa uznawany za jednego z najbardziej wpływowych psychologów w historii.
Najczęstsze pytania
Czym jest archetyp według Junga?
Archetyp to jedno z kluczowych pojęć psychologii analitycznej, związane z nieświadomością zbiorową. Źródła podają, że Jung najbardziej znany jest właśnie z tej koncepcji, a jednocześnie jest ona krytykowana jako pozbawiona podstaw naukowych.
Dlaczego Jung rozstał się z Freudem?
Sam Jung wskazywał na brak zgody na panseksualizm, czyli przekonanie, że w każdym zachowaniu dominują motywy seksualne. Do zerwania doszło po opublikowaniu przez niego w 1913 roku książki o symbolach libido, choć niektóre źródła podają rok 1914.
Co to jest psychologia analityczna?
To kierunek psychologii głębi stworzony przez Junga jako odrębny od psychoanalizy Freuda. Obejmuje między innymi pojęcia nieświadomości zbiorowej, archetypów, kompleksu oraz indywiduacji.
Czy test MBTI pochodzi od Junga?
MBTI został opracowany na podstawie modelu typów psychologicznych Junga, ale sam Jung go nie stworzył. Według angielskiej Wikipedii test jest uznawany za pseudonaukę i nie jest szeroko akceptowany przez badaczy.
