Test Ravena (matryc)

Czym są Matryce Progresywne Ravena?

Matryce Progresywne Ravena to test niewerbalny, który służy do pomiaru poziomu inteligencji ogólnej i rozumowania abstrakcyjnego. Uważa się go za niewerbalną miarę inteligencji płynnej. W każdym zadaniu trzeba wskazać brakujący element wzoru, a taki format ma mierzyć zdolność rozumowania, czyli składnik czynnika g opisanego przez Charlesa Spearmana i często nazywanego inteligencją ogólną.

John C. Raven i Lionel Penrose opracowali test w 1936 roku, a Raven opublikował Matryce Progresywne w Wielkiej Brytanii w 1938 roku. Pierwotnie służyły badaniom nad genetycznymi i środowiskowymi źródłami zdolności poznawczych. Wersja Standard należy dziś do najczęściej stosowanych testów inteligencji ogólnej.

W Polsce oryginalne Matryce wydaje Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Polską standaryzację i podręcznik Testu Matryc Ravena w Wersji Standard przygotowały Aleksandra Jaworowska i Teresa Szustrowa (2000). Forma Klasyczna tej wersji jest przeznaczona dla dzieci od 6 roku życia, młodzieży i dorosłych, a składa się z 60 zadań ułożonych w 5 serii po 12 zadań. Badanie prowadzi się indywidualnie lub grupowo, bez ograniczenia czasu, i trwa przeciętnie 35 minut. Test ma kategorię C, co oznacza, że kupować i stosować go mogą wyłącznie psychologowie.

Czy to są oryginalne Matryce Ravena i czym nasz test się różni?

Nie. Nasz test to 12 zadań słowno-liczbowych w duchu matryc, a nie oryginalne Matryce Ravena. Oryginał jest narzędziem, które wydawca udostępnia wyłącznie psychologom, dlatego nie ma tu żadnego z jego zadań. Zamiast wzorów graficznych dostajesz ciągi liczb i liter, szereg słów do uzupełnienia, analogie słowne, wskazywanie słowa, które nie pasuje do pozostałych, oraz proste wnioskowania. Cel jest podobny, czyli znalezienie reguły i wskazanie elementu, który ją dopełnia, ale są to zupełnie inne zadania.

To ważna różnica. Oryginalne Matryce są niewerbalne, więc nie zależą od języka ani od umiejętności czytania i pisania. Nasz test jest słowno-liczbowy, więc na wynik wpływa też znajomość języka polskiego, słownictwa i szkolnej matematyki. Nie ma też norm, więc wyniku nie da się przeliczyć na iloraz inteligencji ani porównać z normami wiekowymi. Progi 0-4, 5-8 i 9-12 punktów są umowne i mają pomóc w refleksji, a nie klasyfikować.

Jakie są wersje Matryc Ravena?

Matryce Ravena występują w wersjach Standard, Kolorowej i dla Zaawansowanych, dopasowanych do poziomu zdolności osoby badanej, a najnowsza wersja Raven 2 łączy je w jedno narzędzie. W obrębie zestawu zadania stają się coraz trudniejsze.

Wersja Standard ma w Polsce formy Klasyczną, Równoległą i Plus. Formy równoległe wersji Standard i Kolorowej opublikowano w 1998 roku, ponieważ Matryce stały się zbyt dobrze znane. Z tego samego powodu w Raven 2 wszystkie zadania są nowe: zmniejsza to ryzyko, że osoba badana już się z nimi zetknęła. Dlatego też oryginalnych zadań i kluczy nie powinno się rozpowszechniać.

Jak wygląda zadanie i gdzie stosuje się ten test?

Zadanie w oryginalnych Matrycach to niepełny wzór geometryczny, do którego trzeba dobrać brakujący fragment spośród kilku podanych. Wiele wzorów ma układ macierzy, stąd nazwa testu. Rozwiązanie wymaga odkrycia reguły, według której zmieniają się elementy wzoru, bez żadnego opisu słownego.

Test początkowo służył badaniom naukowym, ale dzięki niezależności od języka, czytania i pisania oraz prostocie użycia szybko znalazł zastosowania praktyczne. W armii brytyjskiej od 1942 roku każdy rekrut rozwiązywał 20-minutową wersję, a podobne badania poborowych prowadzono w wielu krajach. Stąd skojarzenie Matryc Ravena z testami psychologicznymi do wojska. Test bywa też częścią klinicznych zestawów oceny i badań z udziałem pacjentów z deficytami poznawczymi. Polski wydawca podaje, że wersja Standard jest stosowana przede wszystkim do celów selekcyjnych.

Zestawienie wyników poborowych pozwoliło Jamesowi R. Flynnowi przekonująco wykazać wzrost wyników z pokolenia na pokolenie, nazwany później efektem Flynna. Zmiany wyników w czasie analizowano dla wersji Kolorowej, Standard i dla Zaawansowanych.

Jak działa ten test i jak czytać wynik?

Test składa się z 12 pytań, w których trzeba znaleźć regułę serii lub relacji i wybrać brakujący element. Za poprawną odpowiedź dostajesz 1 punkt, za błędną 0, więc suma mieści się w przedziale od 0 do 12 punktów. Na całość wystarczy około 3 minut, choć limitu czasu nie ma.

Ten wynik nie jest ilorazem inteligencji. Oryginalne Matryce Ravena są standaryzowanym narzędziem z normami, a nasz test to krótki, nieznormalizowany zestaw zadań słowno-liczbowych w duchu matryc, a nie adaptacja oryginału. Rzetelną ocenę zdolności poznawczych przeprowadza psycholog w kontrolowanych warunkach, z użyciem oryginalnych narzędzi.

Kiedy warto porozmawiać ze specjalistą?

Warto, gdy potrzebujesz rzetelnej oceny zdolności poznawczych, na przykład do celów edukacyjnych, zawodowych lub orzeczniczych. Wynik krótkiego testu online nie zastąpi badania psychologicznego, a trudności w nauce, koncentracji czy pamięci najlepiej omówić z psychologiem, który dobierze właściwe narzędzia. Konsultacja jest też dobrym pomysłem, gdy myślenie lub koncentracja wyraźnie się pogorszyły i niepokoi Cię to.

• Znajdź psychologa lub psychoterapeutę
• Test na koncentrację
• Test Stroopa
• Test Big Five