Krótka odpowiedźCzęściowo. Szacunki odziedziczalności borderline mieszczą się w zakresie od 37% do 69%. Geny zwiększają podatność, ale nie decydują o rozwoju zaburzenia, bo istotną rolę odgrywają też doświadczenia życiowe.
Co mówią badania?
Według szacunków odziedziczalność zaburzenia osobowości borderline mieści się w zakresie od 37% do 69%. Oznacza to, że ludzkie różnice genetyczne wyjaśniają znaczną część ryzyka w populacji. Rozrzut tych wartości pokazuje jednak, że nauka wciąż nie ma jednej pewnej liczby.
Badania bliźniąt, na których opierają się te szacunki, mogą zawyżać wpływ genów, ponieważ rodzeństwo dzieli też środowisko. Autorzy opisują badania nad genetycznym podłożem borderline jako względnie nowe w porównaniu z innymi dużymi zaburzeniami psychicznymi.
Czy borderline występuje częściej w rodzinach?
Według Cleveland Clinic ryzyko jest wyższe, jeśli zaburzenie występuje w rodzinie biologicznej. Borderline jest pięć razy częstsze u osób, które mają krewnego pierwszego stopnia, na przykład rodzica lub rodzeństwo, z takim rozpoznaniem.
Zaburzenie występuje znacząco częściej u osób z borderline w rodzinie, zwłaszcza wśród najbliższych krewnych, co sugeruje predyspozycję genetyczną. Według tego źródła obecna hipoteza zakłada, że borderline powstaje z połączenia czynników genetycznych i trudnych doświadczeń z dzieciństwa.
Jaką rolę odgrywa środowisko?
NIMH wskazuje, że badania nad borderline dotyczą wpływu biologii i środowiska, w tym różnic genetycznych i dotyczących mózgu oraz znaczenia czynników kulturowych i społecznych. Trudne doświadczenia z dzieciństwa to uznany czynnik, a rola wrodzonych zmian w mózgu, genów, neurobiologii oraz czynników środowiskowych niezwiązanych z traumą jest wciąż badana.
W praktyce oznacza to, że sama obecność borderline u kogoś z rodziny nie przesądza, że zaburzenie pojawi się u innej osoby. Zwiększa jedynie prawdopodobieństwo.
Czy można dobrze żyć z borderline?
Cleveland Clinic wskazuje, że główną metodą leczenia borderline jest psychoterapia, zwana też terapią rozmową. Jej celem jest pomoc w zrozumieniu motywów i lęków stojących za myślami oraz zachowaniami i w nauce lepszych relacji z innymi. Wśród opisanych podejść wymienia dialektyczną terapię behawioralną (DBT), która uczy nowych umiejętności radzenia sobie z emocjami.
NIMH również wymienia DBT jako ugruntowaną formę leczenia, którą bada. Obciążenie rodzinne nie wyklucza więc skutecznej pomocy, a osoby z borderline mogą się uczyć regulowania emocji.
Kiedy zgłosić się do specjalisty?
Cleveland Clinic zwraca uwagę, że borderline wiąże się z intensywnymi emocjami, impulsywnością, niestabilnymi relacjami i wyższym ryzykiem zachowań autodestrukcyjnych oraz samobójczych. Dlatego warto skontaktować się z psychologiem lub psychiatrą, gdy emocje wydają się trudne do opanowania, a relacje i codzienność zaczynają na tym cierpieć.
W sytuacji zagrożenia życia konieczny jest niezwłoczny kontakt ze służbami ratunkowymi lub kryzysowymi. Również krewni osoby z borderline mogą skorzystać z konsultacji, by lepiej rozumieć trudności bliskiej osoby.
Najczęstsze pytania
Czy borderline dziedziczy się po rodzicach?
Dziedziczy się podatność, nie samo zaburzenie. Szacunki odziedziczalności wynoszą od 37% do 69%, a borderline jest też częstsze u osób z krewnymi pierwszego stopnia z takim rozpoznaniem.
Czy osobowość borderline jest uwarunkowana genetycznie?
Geny mają znaczenie, ale to nie jedyny czynnik. Borderline opisuje się jako wynik połączenia czynników genetycznych i trudnych doświadczeń z dzieciństwa.
Czy dziecko osoby z borderline też zachoruje?
Nie musi. Ryzyko jest wyższe niż w populacji, ale nie ma pewności zachorowania. Znaczenie mają także środowisko i doświadczenia życiowe dziecka.
Czy borderline można leczyć?
Tak. Według Cleveland Clinic główną metodą jest psychoterapia, na przykład dialektyczna terapia behawioralna. Dobór sposobu leczenia ustala specjalista.
