Krótka odpowiedźCzęściowo. Zaburzenia lękowe mają podłoże genetyczne, ale według źródeł powstają z połączenia czynników genetycznych, środowiskowych i psychologicznych. Bliscy krewni z lękiem zwiększają szansę zachorowania, lecz nie przesądzają o niej.
Co mówią źródła o przyczynach?
Do przyczyn zaburzeń lękowych zalicza się czynniki genetyczne, środowiskowe i psychologiczne, a wśród czynników ryzyka krzywdzenie w dzieciństwie, historię rodzinną i ubóstwo. Przypuszcza się też, że przyczyną jest kombinacja czynników genetycznych i środowiskowych.
NIMH mówi, że prowadzi i finansuje badania nad czynnikami środowiskowymi i genetycznymi, które przyczyniają się do zaburzeń lękowych, w tym nad rolą rodziny i innych czynników środowiskowych. Nauka wciąż zatem doprecyzowuje, jak dokładnie te czynniki ze sobą współdziałają.
Czy bliscy krewni z lękiem zwiększają ryzyko?
Tak. NHS, opisując uogólnione zaburzenie lękowe, wymienia wśród okoliczności zwiększających szansę zachorowania posiadanie bliskich krewnych z zaburzeniami lękowymi, depresją lub innymi zaburzeniami psychicznymi. Podobnie działa posiadanie innego zaburzenia lękowego, na przykład zaburzenia paniki lub fobii społecznej.
NHS podkreśla jednak, że uogólnione zaburzenie lękowe zwykle nie ma oczywistej przyczyny. Okoliczności te zwiększają prawdopodobieństwo, ale nie mówią, kto zachoruje.
Co jeszcze wpływa na lęk?
NHS wymienia także stresujące lub traumatyczne doświadczenia, takie jak przemoc domowa, krzywdzenie w dzieciństwie czy bycie prześladowanym, bolesną przewlekłą chorobę, na przykład zapalenie stawów, oraz nadużywanie alkoholu lub narkotyków. Dodaje, że uogólnione zaburzenie lękowe jest częstsze u kobiet niż u mężczyzn.
NIMH podkreśla, że zaburzenia lękowe to coś więcej niż zwykłe zamartwianie się. Lęk w nich nie mija, występuje w wielu sytuacjach i z czasem może się nasilać. Do rodzajów zaburzeń lękowych NIMH zalicza między innymi uogólnione zaburzenie lękowe, zaburzenie paniki i lęk społeczny.
Co to oznacza dla rodziny?
Lęk w rodzinie nie jest powodem do poczucia winy. Zaburzenia lękowe mają wiele przyczyn, a geny to tylko jedna z nich.
Warto wiedzieć, że zaburzenia lękowe są zaburzeniami, które można rozpoznawać i leczyć.
Kiedy zgłosić się do specjalisty?
NHS radzi zgłosić się do lekarza, gdy osoba uważa, że może mieć uogólnione zaburzenie lękowe, lub gdy rozpoznano je wcześniej, a leczenie nie pomaga. Dorośli w Wielkiej Brytanii mogą zgłosić się do poradni psychoterapeutycznej bez skierowania.
W Polsce pierwszym krokiem może być wizyta u lekarza rodzinnego, psychiatry lub psychologa. Pomocy warto szukać, gdy lęk trwa długo, występuje w wielu sytuacjach i utrudnia pracę, naukę, sen lub relacje. Kobiety w ciąży i po porodzie mogą również zwrócić się do położnej lub lekarza.
Najczęstsze pytania
Czy zaburzenia lękowe dziedziczą się po rodzicach?
Dziedziczyć może się podatność, ale nie samo zaburzenie. Według źródeł lęk powstaje z połączenia czynników genetycznych, środowiskowych i psychologicznych.
Czy nerwica lękowa jest dziedziczna?
Nerwica lękowa to dawna nazwa zaburzeń lękowych. Obowiązują dla niej te same ustalenia: rodzinne obciążenie zwiększa ryzyko, ale nie przesądza o chorobie.
Czy dziecko osoby z lękiem też będzie lękowe?
Nie musi. Ryzyko jest wyższe, gdy bliscy krewni mają zaburzenia lękowe, ale wpływ mają też doświadczenia życiowe i środowisko, w którym dziecko się wychowuje.
Czy zaburzenia lękowe można wyleczyć?
Zaburzenia lękowe można rozpoznawać i leczyć. Rodzaj pomocy dobiera specjalista, a pierwszym krokiem jest zwykle rozmowa z lekarzem lub psychologiem.
