Zaufany Psycholog / Psychologia w pigułce / Narzędzia diagnostyczne / Skala samooceny Rosenberga (SES)
Skala samooceny Rosenberga (SES, w angielskim skrócie RSES) to krótki kwestionariusz, w którym osoba sama opisuje, jak ogólnie ocenia siebie. Jest jednym z najczęściej używanych narzędzi do pomiaru samooceny. Wynik pokazuje ogólny poziom poczucia własnej wartości, ale nie jest rozpoznaniem żadnego zaburzenia.
Skala ma 10 stwierdzeń, na które odpowiada się na czterostopniowej skali od zdecydowanie się zgadzam do zdecydowanie się nie zgadzam. Wypełnia ją sama osoba badana. W polskiej adaptacji jest przeznaczona dla młodzieży i dorosłych, a badanie trwa średnio od 2 do 5 minut.
Skala mierzy ogólną samoocenę, czyli ogólny, pozytywny lub negatywny stosunek osoby do samej siebie. Opisał ją Morris Rosenberg w książce Society and the Adolescent Self-Image z 1965 roku. Składa się z 10 stwierdzeń: część z nich opisuje pozytywny, a część negatywny stosunek do siebie. Pełny opis oryginalnej skali opublikowano w dodatku do tej książki, a jego kopię i zasady liczenia punktów udostępnia Wydział Socjologii Uniwersytetu Maryland. Serwis NovoPsych opisuje skalę jako dotyczącą ogólnej, a nie szczegółowej samooceny. Polską adaptację przygotowały Irena Dzwonkowska, Kinga Lachowicz-Tabaczek i Mariola Łaguna: artykuł o niej ukazał się w czasopiśmie Psychologia Społeczna w 2007 roku, a podręcznik wydała w 2008 roku Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Według serwisu NovoPsych skala nadaje się dla osób w wieku od 12 lat wzwyż, od młodzieży po osoby starsze, zarówno w badaniach populacyjnych, jak i w grupach klinicznych. Polski wydawca (PTP) przeznacza polską adaptację dla młodzieży i dorosłych, a normy opracowano dla osób w wieku 14-18 lat, 19-24 lata i 25-75 lat. Wydawca zalicza ją do kategorii B1: dla psychologów oraz dla innych profesjonalistów, takich jak pedagodzy i socjolodzy, po ukończonym szkoleniu. NovoPsych opisuje jej użycie przez klinicystów między innymi do śledzenia zmian w trakcie terapii.
Osoba badana czyta kolejne stwierdzenia o sobie i zaznacza, w jakim stopniu się z nimi zgadza. Wszystkie 10 pozycji ocenia się na skali czterostopniowej, od zdecydowanej zgody do zdecydowanego braku zgody. W badaniu nie ma zadań ani dobrych i złych odpowiedzi. Polski wydawca podaje, że badanie może być grupowe lub indywidualne, czas nie jest ograniczony, a średnio zajmuje od 2 do 5 minut.
Punkty przyznaje się za każdą pozycję, przy czym stwierdzenia negatywne punktuje się odwrotnie. W sposobie liczenia opisanym przez Uniwersytet Maryland wynik mieści się w zakresie od 0 do 30, gdzie 30 oznacza najwyższą samoocenę. Można też przyznawać punkty od 1 do 4 zamiast od 0 do 3, wtedy suma mieści się między 10 a 40. Zawsze trzeba więc wiedzieć, którego sposobu użyto. Wyższy wynik oznacza wyższą samoocenę. Uniwersytet Maryland zaznacza, że normy dla danej grupy trzeba szukać w literaturze naukowej. Polska adaptacja ma natomiast normy stenowe, opracowane osobno dla kobiet i mężczyzn w trzech grupach wieku (14-18, 19-24 i 25-75 lat) na próbie 1579 osób; wydawca zaznacza, że nie była to próba kwotowa, czyli dobrana według z góry ustalonych proporcji grup. Wynik nie jest rozpoznaniem depresji ani innego zaburzenia.
Tak, to kwestionariusz samoopisowy, który osoba wypełnia sama. Polski wydawca podaje, że arkusz testowy polskiej wersji jest bezpłatny, można go pobrać w formacie PDF ze strony wydawcy, wydrukować i powielać na użytek badań, ponieważ według informacji Uniwersytetu Maryland arkusz może być wykorzystywany do celów badawczych bez zgody spadkobierców Rosenberga. Dane potrzebne do interpretacji wyników zawiera podręcznik. Sam wynik mówi tylko o tym, jak osoba ocenia siebie, i nie jest rozpoznaniem.
Uniwersytet Maryland zwraca uwagę, że skala została pierwotnie zaprojektowana jako skala Guttmana, a obecnie punktuje się ją zwykle jako skalę Likerta (to odmienne sposoby punktowania odpowiedzi). Badania wskazywały zarówno na jeden czynnik, jak i na dwa: pewność siebie i deprecjonowanie siebie. Polski wydawca rekomenduje skalę przede wszystkim do badań naukowych, choć podręcznik zawiera także dane do diagnozy indywidualnej. Zgodność wewnętrzna (alfa Cronbacha), czyli miara spójności odpowiedzi na poszczególne stwierdzenia, wynosi w polskich badaniach od 0,81 do 0,83, a stabilność test-retest, czyli zgodność wyników przy powtórnym badaniu, 0,50 przy pomiarach w odstępie roku i 0,83 w odstępie tygodnia.
Ma 10 stwierdzeń. Odpowiada się na nie na czterostopniowej skali od zdecydowanej zgody do zdecydowanego braku zgody.
W sposobie liczenia opisanym przez Uniwersytet Maryland wynik mieści się między 0 a 30, a wyższy oznacza wyższą samoocenę. Polska adaptacja ma normy stenowe dla kobiet i mężczyzn w trzech grupach wieku (14-18, 19-24 i 25-75 lat), więc wynik interpretuje się względem grupy.
Według serwisu NovoPsych od 12 lat wzwyż, od młodzieży po osoby starsze. Polska adaptacja jest przeznaczona dla młodzieży i dorosłych, a jej normy obejmują osoby w wieku 14-75 lat.
Nie. Mierzy ogólną samoocenę. Niska samoocena może współwystępować z trudnościami emocjonalnymi, ale rozpoznanie stawia specjalista na podstawie całościowej oceny.
O doborze narzędzi decyduje specjalista prowadzący diagnozę. Na liście są psycholodzy, psychoterapeuci i psychiatrzy z całej Polski, także online.