W skrócieTest AQ składa się z 50 stwierdzeń i jest kwestionariuszem samoopisowym, opisanym przez Barona-Cohena i współpracowników w 2001 roku. Wynik mieści się w zakresie od 0 do 50 punktów. Autorzy testu zaznaczają, że testy z ich ośrodka nie są diagnostyczne. Polską wersję przetłumaczyli Ewa Pisula, Agnieszka Rynkiewicz i Izabela Łucka.
Co mierzy test AQ?
Test AQ opisali Simon Baron-Cohen i współpracownicy w 2001 roku w czasopiśmie Journal of Autism and Developmental Disorders. Kwestionariusz ma 50 stwierdzeń, po 10 w każdym z 5 obszarów: umiejętności społeczne, przełączanie uwagi (elastyczność przy zmianie zadań i planów), uwaga na szczegóły, komunikacja i wyobraźnia. Autorzy zaprojektowali go jako krótki, łatwy w użyciu i łatwy do punktowania. Wynik ogólny jest sumą punktów ze wszystkich obszarów i mieści się w zakresie od 0 do 50, a w każdym obszarze od 0 do 10. Wyższy wynik oznacza silniejsze nasilenie cech autystycznych.
Dla kogo jest badanie i kto je przeprowadza?
Według polskich autorów, zgodnie z zamierzeniem twórców, kwestionariusz służy do przesiewowej oceny osób w wieku 16 lat i starszych o prawidłowej inteligencji. Jest samoopisowy, więc osoba odpowiada na pytania o sobie. Polską wersję przetłumaczyli za zgodą Simona Barona-Cohena Ewa Pisula, Agnieszka Rynkiewicz i Izabela Łucka. Jej właściwości opisano w badaniu opublikowanym w PLOS ONE w 2013 roku, w którym wzięło udział 2819 studentów, 60 dorosłych z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i 60 osób z grupy porównawczej. Autorzy pisali wtedy, że w Polsce nie było jeszcze standaryzowanego narzędzia przesiewowego w kierunku spektrum autyzmu dla dorosłych.
Jak wygląda badanie i ile trwa?
Osoba sama ocenia stwierdzenia dotyczące swojego zachowania i preferencji. Odpowiada na skali 4-stopniowej, od zdecydowanej zgody do zdecydowanego braku zgody. Autorzy opisują format jako wymuszonego wyboru: nie ma odpowiedzi środkowej. Wersja polska ma taki sam sposób punktowania jak oryginał. Punkt przyznaje się za odpowiedź zgodną z kluczem autorów, czyli sugerującą cechę autystyczną, a nie za samą zgodę lub niezgodę. Nie wymaga to interpretacji, dlatego wynik można łatwo policzyć. Autorzy ułożyli stwierdzenia tak, by mniej więcej w połowie z nich na cechę autystyczną wskazywała zgoda, a w połowie niezgoda, co ma ograniczać skłonność do odpowiadania stale w ten sam sposób.
Jak odczytuje się wynik?
W pracy z 2001 roku autorzy uznali za użyteczny próg 32 punktów i więcej: osiągnęło go 80% dorosłych z zespołem Aspergera lub autyzmem wysokofunkcjonującym i 2% osób z grupy kontrolnej. Zespół Woodbury-Smith w badaniu dorosłych skierowanych do kliniki z podejrzeniem zespołu Aspergera wskazał jako najlepszy próg 26 punktów, przy którym poprawnie zakwalifikowano 83% osób. W polskim badaniu średni wynik osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu wyniósł 30,73, a studentów 16,64. Próg 32 punktów osiągnęło 53,33% osób z autyzmem i 5% grupy kontrolnej, a próg 25 punktów 80% osób z autyzmem i 11,67% grupy kontrolnej. Polscy autorzy zastrzegają, że próg 25 może dawać zbyt dużo wyników fałszywie dodatnich. Wysoki wynik oznacza duże nasilenie cech, ale nie przesądza o autyzmie, a niski go nie wyklucza.
Czy test AQ można zrobić online lub samodzielnie?
Autism Research Centre z Cambridge udostępnia swoje testy bezpłatnie badaczom i klinicystom do pobrania, ale pod warunkami: tylko do celów badawczych, nie do użytku komercyjnego, z podaniem ARC jako źródła, bez adaptowania i zmieniania ich bez zgody ośrodka. Ośrodek podkreśla, że jego testy nie są diagnostyczne: żaden pojedynczy wynik nie oznacza, że ktoś jest autystyczny, a diagnoza opiera się na ocenie klinicznej. Autorzy polskiej walidacji podawali w 2013 roku, że polska wersja jest dostępna na stronie psychologia.pl/rehabilitacja oraz od pierwszej autorki na prośbę. Wynik z internetu traktuje się więc jako orientacyjny i omawia ze specjalistą.
Najczęstsze pytania
Czym jest test AQ?
To kwestionariusz samoopisowy z 50 stwierdzeniami, mierzący nasilenie cech autystycznych u dorosłych w 5 obszarach. Opracowali go Baron-Cohen i współpracownicy w 2001 roku. Polską wersję przetłumaczyli Pisula, Rynkiewicz i Łucka.
Jaki wynik w teście AQ jest wysoki?
W pracy z 2001 roku za użyteczny uznano próg 32 punktów, a w badaniu klinicznym dorosłych próg 26. W polskiej próbie 25 punktów i więcej uzyskało 80% osób z autyzmem. Sam próg nie rozstrzyga o rozpoznaniu.
Czy test AQ dla dorosłych diagnozuje autyzm?
Nie. Autism Research Centre zaznacza, że żaden pojedynczy wynik jego testów nie oznacza, że ktoś jest autystyczny. Rozpoznanie opiera się na ocenie klinicznej specjalisty.
Czy test AQ jest darmowy i wiarygodny?
ARC udostępnia testy bezpłatnie do pobrania, ale do celów badawczych, nie komercyjnych. Polska wersja okazała się rzetelna jako całość, lecz wynik z internetu jest orientacyjny i nie zastępuje oceny specjalisty.
