W skrócieMMSE daje wynik w skali do 30 punktów. Amerykański wydawca (PAR) podaje 5-10 minut, a w danych technicznych 10-15 minut; przegląd Cochrane opisuje czas rzędu kilku minut. W Polsce narzędzie wydaje Pracownia Testów Psychologicznych PTP; stosują je psycholodzy, lekarze i personel medyczny z odpowiednim dyplomem.
Co bada MMSE?
MMSE opisał Folstein w pracy z 1975 roku. Według przeglądu Cochrane jest to ocena funkcji poznawczych złożona z 11 zadań, obejmująca uwagę i orientację, pamięć, zapamiętywanie i przypominanie, liczenie, język oraz umiejętność narysowania złożonej figury. Maksymalny wynik to 30 punktów. Polski wydawca opisuje skalę jako złożoną z 30 pytań lub zadań i wymienia obszary: orientację w czasie i w miejscu, zapamiętywanie, uwagę i liczenie, przypominanie, nazywanie, powtarzanie, rozumienie, czytanie, pisanie i rysowanie. Test jest krótkim przeglądem kilku funkcji, a nie pełnym badaniem neuropsychologicznym.
Dla kogo jest badanie i kto je przeprowadza?
Przegląd Cochrane opisuje MMSE jako test często stosowany w ocenie możliwej demencji, w tym u osób w wieku 65 lat i starszych w opiece podstawowej. Stosuje się go jako badanie przesiewowe, czyli pierwszy krok, który ma wskazać, kto potrzebuje dokładniejszej oceny. Polski wydawca (autorzy oryginału: Marshal F. Folstein, Susan E. Folstein i Gary Fanjiang; polska normalizacja: Joanna Stańczak, 2013) określa zastosowanie jako przesiewowe badania dysfunkcji poznawczych, głównie w procesach otępiennych mózgu, oraz monitorowanie przebiegu choroby. Badanie jest indywidualne i dotyczy młodzieży oraz dorosłych. Narzędzie przeznaczono dla psychologów, lekarzy i personelu medycznego z dyplomem magisterskim studiów psychologicznych, medycznych lub pielęgniarskich. Wynik zależy od wykształcenia i wieku: osoby starsze i z niższym wykształceniem zwykle uzyskują niższe wyniki. Test jest też mniej użyteczny u osób z zaburzeniami psychicznymi oraz przy łagodnych zaburzeniach poznawczych.
Jak wygląda badanie i ile trwa?
Badanie ma formę rozmowy i krótkich zadań wykonywanych z pomocą kartki z poleceniami. Badany odpowiada na pytania, liczy, powtarza i przypomina sobie podane informacje, wykonuje proste polecenia i rysuje figurę. Amerykański wydawca PAR podaje w opisie, że badanie przeprowadza się w 5-10 minut, choć w danych technicznych na tej samej stronie figuruje 10-15 minut. Przegląd Cochrane opisuje je jako krótkie, rzędu kilku minut, nieco dłuższe u osoby z demencją niż u osoby bez zaburzeń. Polski wydawca określa je jako badanie indywidualne, w którym czas badania jest nieograniczony. Test podlega ograniczeniom praw autorskich, dlatego jego treści nie przytacza się w tym opisie.
Jak odczytuje się wynik MMSE?
Wynik to liczba punktów, maksymalnie 30; im niższa, tym większe nasilenie zaburzeń poznawczych. Najczęściej przyjmowaną granicą jest 24 punkty. Przegląd Cochrane obliczył, że przy tej granicy czułość testu, czyli udział poprawnie wskazanych osób z demencją, wyniosła około 0,85, a swoistość, czyli udział poprawnie wskazanych osób bez demencji, około 0,90. Oznacza to, że część osób z demencją zostaje przeoczona, a część osób bez demencji dostaje wynik poniżej granicy. W badaniu osób z wyższym wykształceniem granica 24 dała czułość 0,58 przy swoistości 0,98, a granica 27 dała lepszą równowagę obu wartości. Wynik poniżej granicy nie jest rozpoznaniem, tylko powodem do dalszej diagnostyki.
Czy MMSE można zrobić online lub samodzielnie?
Przegląd Cochrane zaznacza, że MMSE podlega ograniczeniom praw autorskich. Według artykułu w American Family Physician od 2001 roku prawami do narzędzia zarządza na świecie wydawca PAR (Psychological Assessment Resources), a sam PAR podaje, że publikuje standardowy arkusz testu. W Polsce narzędzie wydaje Pracownia Testów Psychologicznych PTP, w komplecie z arkuszami odpowiedzi i kartą z zadaniami, i zalicza je do kategorii A, czyli dla psychologów oraz innych profesjonalistów. Badanie prowadzi i ocenia specjalista, który uwzględnia wykształcenie, wiek i stan psychiczny badanego, dlatego samodzielne wypełnienie arkusza z internetu nie zastąpi badania.
Jakie są ograniczenia MMSE?
Autorzy badania osób z wyższym wykształceniem podają, że przydatność MMSE maleje przy łagodnych zaburzeniach poznawczych i u osób z zaburzeniami psychicznymi. To samo badanie pokazało, że przy granicy 24 test przeoczył znaczną część osób z chorobą Alzheimera, a lepsze wyniki dała wyższa granica. W badaniach, w których granicę dostosowano do wykształcenia, czułość wyniosła 0,97, a swoistość 0,70, więc przeoczeń było mniej, ale więcej osób bez demencji dostawało wynik poniżej granicy. Z tych powodów MMSE jest jednym z elementów diagnozy, a rozpoznanie stawia lekarz.
Najczęstsze pytania
Ile punktów w MMSE jest prawidłowych?
Najczęściej za granicę przyjmuje się 24 punkty z 30, jednak interpretacja zależy od wieku i wykształcenia. Niższy wynik nie jest rozpoznaniem, lecz wskazaniem do dalszej diagnostyki.
Ile trwa test MMSE?
Amerykański wydawca PAR podaje 5-10 minut (w danych technicznych 10-15 minut), a przegląd Cochrane opisuje czas rzędu kilku minut, nieco dłuższy u osoby z demencją. Polski wydawca nie ogranicza czasu badania. Dokładny czas zależy od badanego.
Czy MMSE rozpoznaje chorobę Alzheimera?
Nie. To test przesiewowy: wskazuje, że warto zrobić dalsze badania. W badaniach w populacji ogólnej przy granicy 24 czułość wynosiła około 0,85, więc część przypadków może zostać przeoczona.
Czy wynik MMSE zależy od wykształcenia?
Tak. Autorzy badania osób z wyższym wykształceniem podają, że osoby starsze i słabiej wykształcone zwykle uzyskują niższe wyniki. W części badań z przeglądu Cochrane granicę dostosowywano do wykształcenia.
