Geriatryczna Skala Depresji (GDS): na czym polega badanie?

Co bada Geriatryczna Skala Depresji?

GDS jest kwestionariuszem przesiewowym do wstępnej oceny objawów depresji u osób starszych. Według niemieckiego leksykonu medycznego DocCheck opracował ją w 1982 roku Yesavage ze współpracownikami; strona zespołu autorów jako podstawowe publikacje wymienia prace z 1982 i 1983 roku. Oryginalna wersja zawiera 30 pytań, wybranych przez badaczy i klinicystów jako dobrze odróżniających osoby z depresją od zdrowych, co opisuje serwis StrokEngine. Powstała też skrócona wersja z 15 pytań, GDS-15, która według DocCheck jest w praktyce klinicznej najczęściej używana. Skala celowo nie pyta o objawy z ciała, bo u starszych osób często mają one inne przyczyny. Według strony zespołu Yesavage'a na Uniwersytecie Stanforda oryginalna skala należy do domeny publicznej, ponieważ częściowo powstała dzięki finansowaniu federalnemu.

Dla kogo jest badanie i kto je przeprowadza?

GDS jest przeznaczona dla osób starszych. DocCheck wymienia jej zastosowanie w oddziałach i poradniach geriatrycznych, u lekarza rodzinnego, w domach opieki, w placówkach psychiatrii wieku podeszłego i w poradniach zaburzeń pamięci. Przy umiarkowanej lub ciężkiej demencji jej użycie jest problematyczne, gdy pytania nie są już rozumiane. Strona zespołu Yesavage'a, na której zebrano tłumaczenia skali na wiele języków, nie wymienia wersji polskiej. W 2011 roku czasopismo Psychiatria Polska opublikowało przegląd badań nad GDS, który opisuje wersję oryginalną i wersje skrócone oraz zasady punktacji wersji pełnej i 15-pytaniowej.

Jak wygląda badanie i ile trwa?

Pytania dotyczą samopoczucia z ostatniego czasu i mają odpowiedzi tak lub nie. DocCheck pisze, że można je zadawać w rozmowie albo dać do samodzielnego wypełnienia, a prosta forma ułatwia badanie osób z zaburzeniami poznawczymi. Według tego samego źródła pełna wersja trwa około 10-15 minut, a skrócona około 5-7 minut. StrokEngine podaje dla pełnej wersji wypełnianej samodzielnie około 8-10 minut. Badania, na które powołuje się StrokEngine, wskazują, że odpowiadanie na głos może sprawić, że ktoś potwierdzi mniej pozycji niż przy wypełnianiu samodzielnym.

Jak odczytuje się wynik?

Każda odpowiedź daje 0 lub 1 punkt, a punkty się sumuje. Wyższy wynik oznacza więcej objawów depresji. DocCheck podaje dla pełnej wersji: od 0 do 9 punktów to wynik prawidłowy, od 10 do 19 łagodne lub umiarkowane objawy, a od 20 do 30 ciężkie. Dla wersji skróconej: od 0 do 5 punktów prawidłowy, od 6 do 10 łagodne lub umiarkowane objawy, a od 11 do 15 ciężkie. W badaniach przyjmowano jednak różne progi, dlatego wyniki traktuje się orientacyjnie. Strona zespołu Yesavage'a nie podaje własnej interpretacji, ale zaznacza, że z osobami z wynikiem wyższym niż 5 w wersji 15-pytaniowej należy przeprowadzić uważną rozmowę. Wynik jest sygnałem do dalszej oceny, a nie rozpoznaniem depresji.

Czy Geriatryczną Skalę Depresji można zrobić online lub samodzielnie?

Kwestionariusz może być wypełniony samodzielnie, jak podaje DocCheck. Samodzielny wynik nie zastępuje jednak badania u specjalisty, bo wskazuje tylko na potrzebę dalszej oceny. Przy pogorszeniu nastroju u starszej osoby warto skonsultować się z lekarzem rodzinnym lub specjalistą. Strona zespołu Yesavage'a udostępnia także bezpłatne aplikacje do wypełnienia wersji 15-pytaniowej z automatycznym obliczeniem wyniku, ale bez interpretacji.

Jakie są ograniczenia Geriatrycznej Skali Depresji?

DocCheck wskazuje trzy ograniczenia: trudności przy umiarkowanej lub ciężkiej demencji, pomijanie objawów z ciała, co czasem zaniża ocenę nasilenia, oraz wpływ różnic kulturowych na interpretację wyniku. Twórcy skali zaznaczają ponadto, że nie mogą poręczyć za dokładność tłumaczeń udostępnianych na ich stronie.

Powiązane testy i strony

• Diagnoza depresji
• Test na depresję