Przypadek Davida Reimera: co się stało i co z niego wynika?

W skrócie

Jak wyglądała ta historia?

Bruce Reimer urodził się w Winnipeg w 1965 roku jako starszy z dwóch jednojajowych bliźniaków. W wieku siedmiu miesięcy poddano go obrzezaniu z użyciem elektrokauteryzacji, która uszkodziła prącie tak, że nie dało się go naprawić chirurgicznie. Brata, Briana, nie operowano.

Rodzice, zaniepokojeni jego przyszłością, zgłosili się w 1967 roku do Moneya w szpitalu Johns Hopkins. Money uważał, że tożsamość płciowa kształtuje się głównie przez uczenie się w dzieciństwie i że można ją zmienić odpowiednimi interwencjami. W wieku 22 miesięcy chłopcu usunięto jądra i wykonano rudymentarną waginę, po czym nadano mu imię Brenda. Przypadek traktowano jako wyjątkowo ważny test, bo identyczny bliźniak był idealną grupą kontrolną. Money opisywał go w literaturze jako „przypadek John/Joan”.

Według biografa Johna Colapinto i relacji Briana podczas wizyt u Moneya bliźnięta były zmuszane do odgrywania scen o charakterze seksualnym, które Money nazywał „zabawą w seksualne próby”. Obaj bracia byli tym głęboko straumatyzowani.

Co z niej wynikło?

Reimer opisywał później, że jako dziewczynka nie identyfikował się z tą rolą. Rówieśnicy go odrzucali, a ani sukienki, ani hormony nie sprawiały, że czuł się dziewczynką. Według Miltona Diamonda uświadomienie sobie, że nie jest dziewczynką, nastąpiło między 9. a 11. rokiem życia, a w wieku 15 lat żył już jako mężczyzna.

W 1980 roku rodzice powiedzieli mu prawdę. W wieku 14 lat zdecydował, że będzie żył jako David, i poddał się leczeniu odwracającemu zmianę. W 1990 roku ożenił się z Jane Fontane. W 1997 roku opowiedział swoją historię Diamondowi, a pod koniec tego samego roku ukazał się głośny artykuł Colapinto w „Rolling Stone”, rozwinięty w książkę z 2000 roku. W 2004 roku Reimer zmarł w wieku 38 lat, odbierając sobie życie, dwa dni po rozstaniu z żoną.

Krytyka i kontrowersje

Money niesłusznie opisał przypadek jako sukces. Diamond współtworzył pracę wskazującą, że Money niemal na pewno pominął lub błędnie zinterpretował dane przeczące jego tezie. Psychiatra H. Keith Sigmundson posunął się dalej, mówiąc o „fałszywym przedstawieniu wszystkich faktów”. Sam Money nigdy publicznie nie skomentował książki Colapinto ani śmierci Reimera.

Krytykę budzi też etyka: operację przeprowadzono na niemowlęciu, które nie mogło wyrazić zgody, Money przekonał rodziców do operacji, a sesje z bliźniętami opisywano jako traumatyczne. Pojedynczy przypadek, nawet z dobrą grupą kontrolną w postaci bliźniaka, nie może zresztą sam w sobie rozstrzygać tak złożonej kwestii jak kształtowanie się tożsamości płciowej.

Dlaczego wciąż się o tym mówi?

Przez pierwsze 30 lat po opublikowaniu raportu Moneya jego pogląd o plastyczności płci był dominujący i uspokajał lekarzy, że w niektórych przypadkach zmiana płci niemowlęcia jest właściwą decyzją. Money przywoływał rzekomy sukces jako argument za modelem postępowania wobec dzieci interseksualnych.

Po ujawnieniu prawdziwych losów Reimera zaczęło się odchodzić od takich operacji u niemowląt z typowo męskimi chromosomami. Historia pozostaje ważnym przykładem tego, jak jedna niezweryfikowana opowieść o „sukcesie” może wpłynąć na praktykę lekarską, oraz że decyzje o ciele dziecka wymagają uczciwych danych i szacunku dla jego późniejszej woli.