Krótka odpowiedźTak, jeśli trwa długo i utrudnia funkcjonowanie: Cleveland Clinic określa bezsenność jako zaburzenie snu. NHS wyróżnia bezsenność krótkotrwałą i długotrwałą oraz zaznacza, że zwykle poprawia się ona po zmianie nawyków związanych ze snem.
Czym jest bezsenność?
NHS wyjaśnia, że bezsenność oznacza regularne problemy ze snem. Mogą to być trudności z zasypianiem, wielokrotne budzenie się w nocy, wczesne przebudzenie bez możliwości ponownego zaśnięcia oraz zmęczenie po przebudzeniu.
Cleveland Clinic opisuje ją jako zaburzenie snu, które utrudnia zasypianie lub utrzymanie snu przez całą noc, i jako stan, w którym samopoczucie lub funkcjonowanie pogarszają się z powodu zbyt krótkiego lub nieefektywnego snu.
Kiedy to już zaburzenie, a kiedy chwilowy kłopot?
NHS rozróżnia bezsenność krótkotrwałą, trwającą krócej niż 3 miesiące, i długotrwałą, utrzymującą się co najmniej 3 miesiące. Przewlekła postać nie jest rzadka: według Cleveland Clinic około 10% dorosłych ma przewlekłą bezsenność.
Według NHS bezsenność oznacza regularne problemy ze snem, a objawem bywa zmęczenie i trudności z koncentracją w ciągu dnia.
Od czego zależy bezsenność?
Do najczęstszych przyczyn NHS zalicza stres, lęk lub depresję, hałas, zbyt wysoką lub niską temperaturę w sypialni, alkohol, kofeinę i nikotynę, zmianę stref czasowych oraz pracę zmianową. Sen mogą zaburzać także choroby, na przykład zespół niespokojnych nóg, nadczynność tarczycy, bezdech senny czy przewlekły ból.
Cleveland Clinic zaznacza, że eksperci nie do końca wiedzą, dlaczego bezsenność się pojawia, a do czynników zalicza m.in. predyspozycje rodzinne. Według tego źródła około połowy osób z przewlekłą bezsennością ma też inne zaburzenie psychiczne, np. lęk lub depresję. Bezsenność i trudności psychiczne mogą więc wzajemnie się nasilać.
Jak wygląda pomoc?
NHS podkreśla, że bezsenność zwykle ustępuje po zmianie nawyków związanych ze snem, takich jak stała pora wstawania, wyciszenie przed snem, ciemna i cicha sypialnia oraz regularny ruch w ciągu dnia.
Lekarz rodzinny stara się ustalić, co ją powoduje, aby dobrać właściwą pomoc. Czasem proponowana jest terapia poznawczo-behawioralna, wskazywana także przez Cleveland Clinic jako jedno z głównych podejść.
Kiedy zgłosić się do specjalisty?
Wizyta u lekarza lub psychologa jest wskazana, gdy kłopoty ze snem trwają długo, powodują zmęczenie w ciągu dnia, trudności z koncentracją albo obniżenie nastroju.
Szczególnie warto skonsultować się ze specjalistą, gdy bezsenności towarzyszy silny lęk, smutek lub myśli o skrzywdzeniu siebie. Wówczas należy jak najszybciej zgłosić się po pomoc.
Najczęstsze pytania
Czy bezsenność to choroba psychiczna?
Bezsenność jest zaburzeniem snu, a nie wyłącznie chorobą psychiczną. Często współwystępuje z lękiem lub depresją, ale może też wynikać z chorób somatycznych albo nawyków i trybu życia.
Czy bezsenność jest dziedziczna?
Cleveland Clinic wymienia historię rodzinną wśród czynników, które mogą się do niej przyczyniać, i zaznacza, że cechy snu i zaburzenia snu zdają się występować rodzinnie. Nie oznacza to, że jest ona nieuchronna.
Jak długo musi trwać bezsenność, by uznać ją za przewlekłą?
Według NHS bezsenność trwająca krócej niż 3 miesiące to postać krótkotrwała, a trwająca co najmniej 3 miesiące to postać długotrwała.
Czy bezsenność można wyleczyć?
W wielu przypadkach pomaga zmiana nawyków i leczenie przyczyny. Cleveland Clinic wskazuje terapię poznawczo-behawioralną jako jedną z głównych metod, a dobór leczenia należy do lekarza.
