W skrócieCo to jest: półustrukturyzowany wywiad do rozpoznań z DSM-5. Dla kogo: dorośli. Kto przeprowadza: klinicysta lub przeszkolony specjalista zdrowia psychicznego. Ile trwa: zależy od wersji, według Columbia University od 30 do 120 minut dla wersji klinicznej i dla wersji osobowości.
Co bada SCID-5?
SCID-5 jest przewodnikiem po wywiadzie, który służy do ustalania najważniejszych rozpoznań według DSM-5, czyli amerykańskiej klasyfikacji zaburzeń psychicznych. Zawiera pytania sprawdzające po kolei kryteria diagnostyczne danych zaburzeń. Głównym autorem jest Michael First, a narzędzie wydaje American Psychiatric Association Publishing.
Istnieje kilka wersji: badawcza (SCID-5-RV), kliniczna (SCID-5-CV), do badań klinicznych (SCID-5-CT), do oceny zaburzeń osobowości (SCID-5-PD) oraz do oceny zaburzeń osobowości w modelu alternatywnym z DSM-5. Skrót SCID oznacza też ciężki złożony niedobór odporności, rzadką chorobę, w której dziecko rodzi się z niewielką odpornością albo bez niej, o czym informuje Cleveland Clinic. To zupełnie inne zagadnienie niż wywiad psychiatryczny.
Polskie wersje wydaje Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego: Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny do Diagnozy Zaburzeń według DSM-5 w wersji klinicznej (SCID-5-CV) oraz do badania zaburzeń osobowości (SCID-5-PD). Polską wersję kliniczną opracowała Emilia Wrocławska-Warchala. Przy SCID-5-PD naukową redakcję polskiego wydania części opartej na dawnym SCID-II prowadzili Bogdan Zawadzki, Agnieszka Popiel i Ewa Pragłowska, a Emilia Wrocławska-Warchala redagowała nowe treści. Wydawca opisuje SCID-5-PD jako zaktualizowaną wersję SCID-II.
Dla kogo jest badanie i kto je przeprowadza?
Według Columbia University wywiad prowadzi klinicysta lub przeszkolony pracownik ochrony zdrowia psychicznego, który zna klasyfikację DSM-5 i jej kryteria. Rozmówcami mogą być pacjenci psychiatryczni, pacjenci z innymi chorobami, a także osoby, które same nie uważają się za pacjentów, na przykład uczestnicy badań w populacji ogólnej.
SCID-5 jest przeznaczony głównie dla dorosłych. Część badaczy stosowała go u nastolatków, a wersja dla dzieci i młodzieży jest dopiero w przygotowaniu. Columbia University podaje, że nie ma wymogu określonego dyplomu, a ważniejsze jest doświadczenie kliniczne.
Polski wydawca podaje, że SCID-5 jest najbardziej odpowiedni dla dorosłych (od ukończenia 18 lat), a po niewielkich zmianach sformułowania pytań może być stosowany także u młodzieży. Obie polskie wersje należą do kategorii A (testy dla psychologów i dla innych specjalistów), a wydawca wskazuje je jako szczególnie przydatne dla psychologów i psychiatrów. Inaczej niż autorzy oryginału, polski wydawca wymaga do zakupu ukończonych studiów magisterskich: z psychologii albo innych, połączonych z pracą z ludźmi w obszarze uzasadniającym stosowanie narzędzia. Przy SCID-5-PD wydawca podaje badanie indywidualne bez ograniczenia czasu.
Jak wygląda badanie i ile trwa?
Badanie ma formę rozmowy. Specjalista zadaje pytania w ustalonej kolejności i na podstawie odpowiedzi ocenia, czy spełnione są kolejne kryteria danego rozpoznania. W wersji klinicznej część zaburzeń jest objęta tylko pytaniami przesiewowymi, a po odpowiedzi twierdzącej specjalista dopytuje o szczegóły. Zakres rozmowy zależy od wersji i od tego, które zaburzenia są oceniane.
Columbia University podaje przybliżony czas: dla wersji klinicznej od 30 do 120 minut, dla wersji do oceny zaburzeń osobowości także od 30 do 120 minut, a dla podstawowej wersji badawczej od 45 do 120 minut. Czas zależy od liczby ocenianych zaburzeń, złożoności przypadku i tego, jak zwięźle badany potrafi opowiedzieć o swoich objawach.
W wersji dla zaburzeń osobowości można wcześniej wypełnić krótki kwestionariusz samoopisowy (SCID-5-SPQ), który skraca wywiad, ponieważ odpowiedzi "nie" pozwalają pominąć część pytań.
Jak odczytuje się wynik?
Efektem jest ocena klinicysty, czy objawy opisywane przez pacjenta odpowiadają kryteriom diagnostycznym poszczególnych zaburzeń z DSM-5. Wersja do zaburzeń osobowości w modelu alternatywnym pozwala na ocenę zarówno wymiarową, jak i kategorialną.
Wywiad porządkuje rozmowę diagnostyczną, ale nie zastępuje decyzji lekarza lub psychologa. Rozpoznanie stawia specjalista, który bierze pod uwagę także historię pacjenta, obserwację i inne badania.
Czy SCID-5 można zrobić online lub samodzielnie?
SCID-5 prowadzi klinicysta, więc nie jest to test do samodzielnego wypełnienia w domu. Jedynie kwestionariusz SCID-5-SPQ jest przeznaczony do wypełnienia przez pacjenta, ale służy tylko do skrócenia wywiadu.
Firma TeleSage opracowała komputerowe wersje wywiadu, które według Columbia University są w pełni skomputeryzowanymi wersjami SCID-5, działającymi w internecie. Oryginalne wersje rozprowadza American Psychiatric Association Publishing, przy czym wersja badawcza jest dostępna wyłącznie za zgodą wydawcy. Dla osób prowadzących wywiad przygotowano podręcznik użytkownika i materiały szkoleniowe.
Jakie są ograniczenia SCID-5?
Columbia University zaznacza, że często nie da się przeprowadzić wywiadu u osób z umiarkowaną lub ciężką niepełnosprawnością intelektualną, u osób zbyt poznawczo osłabionych, by odpowiedzieć na pytania, ani u osób zbyt chorych somatycznie lub psychicznie, by wziąć udział w rozmowie.
W wersji klinicznej część zaburzeń jest objęta tylko pytaniami przesiewowymi. Jeśli pacjent odpowie twierdząco, klinicysta musi sam, już bez gotowego schematu pytań, ocenić, czy kryteria tego zaburzenia są spełnione.
Najczęstsze pytania
SCID co to jest?
W psychiatrii i psychologii SCID to wywiad do ustalania rozpoznań według DSM-5, prowadzony przez specjalistę. Ten sam skrót oznacza też rzadką chorobę odporności, ale to zupełnie inny temat.
SCID-5-PD: co bada?
To wersja wywiadu do oceny zaburzeń osobowości według DSM-5. Wcześniej pacjent może wypełnić kwestionariusz SCID-5-SPQ, który pozwala skrócić rozmowę.
Ile trwa SCID-5?
Columbia University podaje od 30 do 120 minut dla wersji klinicznej i wersji do zaburzeń osobowości oraz od 45 do 120 minut dla podstawowej wersji badawczej. Czas zależy od złożoności przypadku.
Czy SCID-5 może zrobić każdy lekarz lub psycholog?
Wywiad powinien prowadzić klinicysta lub przeszkolony specjalista, który zna kryteria DSM-5. Columbia University zaznacza, że ważniejsze od rodzaju dyplomu jest doświadczenie kliniczne.
