NEO-PI-R: na czym polega inwentarz osobowości?

Co bada NEO-PI-R?

NEO-PI-R mierzy szerokie wymiary osobowości zwane Wielką Piątką: neurotyczność, ekstrawersję, otwartość na doświadczenie, ugodowość i sumienność. Każdy z nich ma podskale opisujące węższe cechy, na przykład ciepło wobec ludzi, impulsywność czy uporządkowanie. Według niemieckiego wydawcy Hogrefe i leksykonu psychologii łącznie daje to 30 podskal (tzw. facet).

Autorami są Paul T. Costa Jr i Robert R. McCrae. Pracownia Testów Psychologicznych PTP opisuje narzędzie jako kwestionariusz zawierający 240 stwierdzeń, ocenianych na skali od zdecydowanej niezgody do zdecydowanej zgody. Polską adaptację i podręcznik opracował Jerzy Siuta (2006), a wydała je Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Jest to wersja szersza niż NEO-FFI, które w Polsce wydano już wcześniej (adaptacja z 1998 roku).

Dla kogo jest badanie i kto je przeprowadza?

Pracownia Testów Psychologicznych opisuje narzędzie jako przeznaczone dla młodzieży i dorosłych. Polskie normy opracowano osobno dla kobiet i mężczyzn w grupach wiekowych 17-29 lat i 30-79 lat. Niemiecka wersja, którą wydaje Hogrefe, jest przeznaczona dla osób od 16 lat.

Pracownia Testów Psychologicznych poleca kwestionariusz w badaniach naukowych i w diagnozie indywidualnej, zwłaszcza w psychologii klinicznej, psychologii zdrowia, medycynie behawioralnej, a także w poradnictwie zawodowym, edukacji i selekcji. W Polsce NEO-PI-R jest narzędziem kategorii C, czyli dla psychologów z ukończonymi studiami magisterskimi z psychologii.

Jak wygląda badanie i ile trwa?

Badanie polega na samodzielnym ocenianiu stwierdzeń opisujących zachowania i sposób przeżywania, na skali zgody. Pracownia Testów Psychologicznych opisuje je jako indywidualne lub grupowe, bez limitu czasu, i podaje orientacyjnie 35-45 minut.

Niemiecka wersja według Hogrefe zajmuje średnio około 35 minut, a większość osób mieści się w 45 minutach. Dostępna jest wersja papier-ołówek oraz e-badanie na platformie Epsilon. Hogrefe podaje, że w wersji niemieckiej oprócz formy do samooceny istnieje forma do oceny przez inne osoby, na przykład członków rodziny lub personel kliniki.

Jak odczytuje się wynik?

Psycholog zlicza odpowiedzi i porównuje je z normami. Według Pracowni Testów Psychologicznych wyniki wyraża się w stenach, osobno dla kobiet i mężczyzn w danej grupie wiekowej, a wyniki zapisuje się na arkuszu profilu osobowości, w skalach i podskalach. Interpretować można zarówno pojedyncze skale, jak i ich układy, na przykład wyniki par czynników.

Wynik opisuje, jak badany odpowiada na tle innych osób, i nie jest rozpoznaniem choroby ani oceną, czy ktoś jest lepszy lub gorszy. Ewentualne znaczenie wyniku dla problemów zdrowotnych ocenia specjalista razem z innymi danymi.

Czy NEO-PI-R można zrobić online lub samodzielnie?

Kwestionariusz jest dostępny w polskiej wersji komputerowej na platformie Epsilon, ale kupić i stosować go mogą wyłącznie psycholodzy. Osoby z doktoratem z psychologii bez studiów psychologicznych mogą kupować testy tylko do celów naukowych.

Wydawca polskiej wersji ogranicza sprzedaż do psychologów, więc nie jest to kwestionariusz do samodzielnego wykonania w domu.

Jakie są ograniczenia NEO-PI-R?

Pracownia Testów Psychologicznych zaznacza, że zgodność wewnętrzna jest wysoka dla głównych skal, ale niższa dla podskal. Trafność oceniano między innymi analizą czynnikową, która choć wykazała pewne odchylenia od oczekiwań, potwierdziła ogólną zgodność z modelem teoretycznym autorów.

Kwestionariusz opisuje cechy osobowości, a sam wynik nie jest rozpoznaniem: stawia je specjalista na podstawie całej diagnozy.

Powiązane testy i strony

• Test Big Five
• Test MBTI