W skrócieWAIS mierzy inteligencję osób dorosłych. W Polsce dostępna jest skala WAIS-R(PL) dla młodzieży i dorosłych w wieku 16-79 lat, a badanie jest indywidualne i trwa przeciętnie 60-90 minut. Prowadzi je psycholog. Dane o nowszej wersji WAIS-IV pochodzą od wydawcy amerykańskiego.
Co bada skala WAIS?
Wydawca, firma Pearson, opisuje WAIS-IV jako zaawansowaną miarę zdolności poznawczych opartą na pracach Davida Wechslera, wydaną w 2008 roku. Rdzeń badania stanowi 10 podtestów, które obejmują cztery obszary: rozumienie słowne, rozumowanie percepcyjne (wzrokowo-przestrzenne), pamięć roboczą, czyli zdolność przytrzymania informacji w umyśle podczas pracy, oraz tempo przetwarzania. Wynikiem są iloraz inteligencji całej skali (FSIQ), wskaźniki i wyniki podtestów. WAIS-IV zastąpiła dawny podział na iloraz słowny i iloraz bezsłowny układem wskaźników. W Polsce dostępna jest adaptacja starszej, zrewidowanej wersji, WAIS-R(PL), wydawana przez Pracownię Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Podręcznik polskiej adaptacji ukazał się w 1996 roku, a obecne, drugie wydanie podręcznika z 2011 roku opiera się na badaniach renormalizacyjnych z lat 2003/2004. Autorami podręcznika i standaryzacji są Jerzy Brzeziński, Marek Gaul, Elżbieta Hornowska, Aleksandra Jaworowska, Andrzej Machowski i Marzenna Zakrzewska. Według wydawcy skala składa się z testów słownych i bezsłownych, z których oblicza się ilorazy inteligencji w skalach Słownej, Bezsłownej i Pełnej oraz w czynnikach. Opis rdzenia badania z podtestami i czterema obszarami dotyczy amerykańskiej wersji WAIS-IV. Pearson informuje też, że dostępna jest już kolejna wersja, WAIS-5.
Dla kogo jest badanie WAIS i kto je przeprowadza?
Według Pearson wersja WAIS-IV obejmuje osoby w wieku od 16 do 90 lat, a normy zaktualizowano także z myślą o osobach starszych. Dla szesnastolatków Pearson dopuszcza wybór między WAIS-IV a skalą dla dzieci WISC-V, dlatego psycholog decyduje, który test lepiej pasuje do badanej osoby. Narzędzie ma w systemie wydawcy poziom kwalifikacji C, czyli jest przeznaczone dla wykwalifikowanych specjalistów, a nie dla każdego. Wynik interpretuje psycholog, który bierze pod uwagę także rozmowę i inne dane o osobie badanej.
Polski wydawca podaje dla WAIS-R(PL) wiek od 16 do 79 lat (młodzież i dorośli), badanie indywidualne i kategorię C, czyli wyłącznie dla psychologów. Zakres 16-90 lat dotyczy amerykańskiej wersji WAIS-IV i nie opisuje polskich norm.
Jak wygląda badanie WAIS i ile trwa?
Badanie jest indywidualne: psycholog podaje badanemu kolejne podtesty. Obejmują one zadania słowne, zadania wymagające rozumowania wzrokowo-przestrzennego, zadania na pamięć roboczą oraz zadania na tempo pracy, w których liczy się szybkość i dokładność. Według Pearson badanie podstawowych podtestów WAIS-IV zajmuje 60-90 minut, a wydawca pisze, że w porównaniu z poprzednią wersją czas skrócono o 15%. Pearson oferuje prowadzenie badania i obliczanie wyników w systemie cyfrowym Q-interactive, a także ręczne obliczanie wyników. Dla badanego oznacza to dłuższe, wymagające skupienia spotkanie.
Dla polskiej wersji WAIS-R(PL) wydawca podaje przeciętnie 60-90 minut. Obie wersje mają więc zbliżony przewidywany czas, ale warto zapytać gabinet, z której skali korzysta.
Jak odczytuje się wynik WAIS?
Pearson podaje, że wynik WAIS-IV obejmuje iloraz całej skali (FSIQ), wskaźniki oraz wyniki podtestów w skali standaryzowanej. W polskiej wersji WAIS-R(PL) wyniki surowe, czyli liczbę punktów, zamienia się na wyniki przeliczone według tabel osobnych dla każdej grupy wieku. Ważny jest nie tylko iloraz, ale i profil, czyli różnice między obszarami, które pomagają ocenić mocne i słabe strony. Iloraz nie jest oceną wartości człowieka ani samodzielnym rozpoznaniem choroby czy zaburzenia. Jest jednym z elementów diagnozy i wymaga omówienia ze specjalistą.
Czy WAIS można zrobić online lub samodzielnie?
Pearson podaje, że WAIS-IV można prowadzić i oceniać w systemie cyfrowym Q-interactive albo z ręcznym obliczaniem wyników, a wydawca udostępnia wskazówki do badania na odległość. Mimo to narzędzie przeznaczone jest dla psychologów o odpowiednich kwalifikacjach, a badanie zawsze prowadzi specjalista. Testy IQ dostępne w internecie nie są skalą Wechslera i nie dają porównywalnych wyników, dlatego nie można ich traktować jako zamiennika badania.
Najczęstsze pytania
Ile trwa test WAIS?
Według Pearson podstawowe podtesty WAIS-IV zajmują 60-90 minut, a polski wydawca podaje dla WAIS-R(PL) przeciętnie również 60-90 minut. Czas zależy od tempa badanego i od liczby użytych podtestów.
Czym różni się WAIS-R od WAIS-IV?
WAIS-R(PL) to polska adaptacja starszej, zrewidowanej wersji skali (podręcznik z 1996 roku, drugie wydanie z 2011 roku). WAIS-IV z 2008 roku zastąpiła podział na iloraz słowny i bezsłowny układem wskaźników.
Dla kogo jest skala Wechslera WAIS?
WAIS-IV obejmuje według Pearson osoby w wieku 16-90 lat. Dla młodszych dzieci stosuje się inną skalę Wechslera, WISC. Dobór testu do wieku badanej osoby należy do psychologa.
Czy wynik WAIS to ostateczna wartość IQ?
Wynik pokazuje poziom zdolności w dniu badania w porównaniu z normami. Jest jednym z elementów diagnozy, a nie ostatecznym wyrokiem.
